I jak to z miłością zwykle bywa, przychodzi w najmniej oczekiwanym momencie. Myślisz, że Twoim ideałem są wyspy gdzieś w subtropikach – złocisty piasek, błękitne niebo, soczysta zieleń, kryształowa woda i malownicze fale oraz kolorowe, egzotyczne zwierzęta. Czy sterta nagich, surowych skał, pokryta lodem i śniegiem, może z tym konkurować? Myślisz sobie: „może to i ciekawe, ale to na pewno nie dla mnie”. A potem trafiasz tutaj. Poznajecie się powoli. Widzisz ją, kiedy skrzy się pięknie w blasku polarnego słońca i w momentach, kiedy jest zamglona i zapłakana jesiennym deszczem. Kiedy wieje wściekłym wiatrem ponad 100 km/h i kiedy mieni się wszystkimi odcieniami błękitu lodowca. Kiedy milczy w mroźnym śnie i kiedy grzmi hukiem fal i cielących się lodowców. Czasem powita Cię radosnym śmiechem stada alczyków, a czasem przypomni Ci, że to ona tutaj rządzi razem z niedźwiedziami polarnymi. A czasem, jeśli cierpliwie poczekasz, sama przyjdzie do ciebie pod postacią płochliwego renifera albo ciekawskiego lisa polarnego.

I tak przyglądacie się sobie codziennie, aż pewnego dnia budzisz się i nie chcesz już wyjechać. Jak to w miłości, serce z zasady stoi w sprzeczności z rozumem. Po prostu. Nie ma tu logicznego wytłumaczenia – tak samo z ludźmi. Dlaczego podoba ci się właśnie ta osoba, a nie inna? Spotykasz setki ludzi, ale tylko niektóre wywołują u Ciebie szybsze bicie serca i nieprawidłowy zapis EKG. Nawet jeśli na logikę to zupełnie bez sensu. Tak samo jest z Arktyką. Odwiedzasz wiele miejsc, ale tylko tutaj serce bije Ci mocniej, a w brzuchu czujesz to dziwne uczucie gorąca.

Arktyka zmienną jest. Dzisiaj piękne słońce, jutro huragan. Zatoka wypełniona po horyzont lodem, za godzinę może być całkowicie pusta. Miało wiać dwa dni, będzie wiać tydzień. Arktyka jest też wymagającą Panią. Wiatr, śnieg, lód, szczeliny na lodowcach, fale, mgły, ciemność, niedźwiedzie. Trzeba chronić oczy przed światłem w czasie dnia polarnego, a ciało przed wiatrem i mrozem w czasie zimy. Trzeba planować i być przygotowanym na różne okoliczności - co jeśli skuter zepsuje się na środku lodowca? Jeśli bateria w GPSie padnie na mrozie, a Ciebie dopadnie mgła? Co jeśli stracisz łączność radiową ze stacją, a będzie potrzebna Ci pomoc? Co jeśli otworzy się nagle pod Tobą szczelina na lodowcu (np. taka głęboka na 20 m)?

Ach ta Arktyka... jak to w życiu bywa, nie zawsze możemy być z tymi, w których się zakochamy. Rzewnie płakałam, kiedy Hornsund znikał we mgle, w dniu w którym odpływaliśmy do Polski w 2018 roku. I tak jak trudno zapomnieć pierwszą miłość, tak i tutaj, moje myśli ciągle wracały do Arktyki…
Co tu zrobić, żeby móc tam być?
Czy to miłość, choroba czy uzależnienie?
Cóż, jeśli miłość, to jestem zakochana. Jeśli choroba, to jestem chora. A jeśli uzależnienie, to jestem uzależniona. Choć jako znana romantyczka, oczywiście wybieram polarną miłość :)

Mogłabym się gapić przez to okno chyba przez całą wieczność...

Wczoraj były walentynki, to chyba dobry moment żeby napisać co nieco o uczuciach. Och, tych akurat w Arktyce nie brakuje. Wbrew pozorom, w tej ascetycznej krainie skał, śniegu i lodu można spotkać (i osobiście przeżyć) całe spektrum uczuć. Powiedziałabym nawet, że to surowe, ekstremalne otoczenie oraz fizyczna izolacja od reszty świata potęguje wszystko, co tutaj odczuwamy. Czujemy wszystko „bardziej”. Bardziej tęsknimy, bardziej się cieszymy, bardziej się złościmy…

W Polsce, wszystko jest na wyciągnięcie ręki – w tym znajomi. Jest też cała masa rozpraszaczy - milion zajęć, spraw, możliwości. Wszystko pędzi (dobra, tutaj też pędzi, ale jednak jakoś inaczej). Kiedy od naszych bliskich dzielą nas tysiące kilometrów, a za oknem panuje noc polarna, wyje arktyczny wiatr i szaleje zamieć śnieżna, jest chwila na refleksje. Odległość i czas weryfikują nasze znajomości. Pokazują, które relacje są silne, a które wątłe, za kim tęsknimy bardziej, a za kim mniej. Czasem odkrywamy niektóre osoby na nowo, czasem dociera do nas, że niektóre ścieżki to ślepe zaułki. Małe gesty nabierają tutaj wielkiej mocy. Wiadomości, smsy, maile, fotki przesyłane komunikatorami – mam wrażenie, że docenia się to dużo bardziej. Chyba nigdzie zwykła pocztówka czy list nie cieszy tak bardzo jak tutaj, kiedy patrzysz na lądujący za oknem śmigłowiec, a potem nieoczekiwanie dostajesz przesyłkę. W zasadzie nie jestem pewna czy to reguła, może tylko ja mam takie przemyślenia…

Skoro walentynki, to skupmy się jednak na miłości. Można ją tu znaleźć, można też ją stracić. Hornsundzkie statystyki nie prezentują się najlepiej, jeśli idzie o „przetrwanie” par czy małżeństw – większość, która tu przyjeżdża razem, wyjeżdża osobno. Wyprawa polarna działa jak wzmacniacz i katalizator pewnych zdarzeń. Jeśli gdzieś jest jakieś małe pęknięcie, tutaj stanie się wielką wyrwą. Tak jak wspomniałam, tutaj wszystko jest „bardziej”, więc jeśli na co dzień coś kuleje, tutaj się przewróci. Cóż, można to nazwać brutalną weryfikacją. O miłosnych perypetiach, romansach i rozwodach w Hornsundzie można by napisać książkę pełną szalonych zwrotów akcji ;)

Szczęśliwie, to tylko jedna strona medalu. Jest też druga, jaśniejsza, gdzie mamy wszystkie te pary, które poznały się tutaj i do dzisiaj są razem. Tak, są też takie :) W Arktyce można znaleźć miłość. Nie tylko w rozumieniu spotkania „tej drugiej połówki”. Wszak istnieją różne rodzaje miłości. Można tu znaleźć miłość do siebie, do naszego życia, czy naszych przyjaciół. Wreszcie, można zakochać się w samej Arktyce…  

Zakochać się – większość z nas zna to uczucie z autopsji. Te słynne „motyle w brzuchu”, kiedy w pobliżu pojawia się obiekt naszych westchnień. Ten euforyczny stan radosnego uniesienia. Szybsze bicie serca. Dziwny uśmiech przyklejony do twarzy, który trudno wytłumaczyć. Myśli, które cały czas wędrują do tej osoby. Szalona tęsknota, kiedy nie jesteście razem. Czy można to wszystko czuć w odniesieniu do miejsca? Tak, Arktyka może skraść serce. Moje skradła osiem lat temu. Co więcej mogę Wam napisać? Serce z zasady stoi w sprzeczności z rozumem.

I tak oto znowu tu jestem, z Arktyką. Kto mnie zna, wie, jak bardzo za nią tęskniłam przez te siedem lat. Cały czas siedziała mi w głowie, jak w piosence Kylie Minogue „Can’t get you out of my head”. Teraz patrzę za okno i uśmiecham się do wszystkich odcieni bieli. Do lisa polarnego, który zagląda mi do pokoju przez okno. Do zamieci śnieżnej, kiedy wieje w porywach ponad 100 km/h. Do lodu, który przybiera niesamowite kształty i kolory. Do zorzy polarnej, która tańczy na niebie. Spędziłam tutaj w sumie już ponad 1,5 roku mojego życia i wcale mi się nie znudziło. Niektórzy są tu krócej, a mówią, że jest jak w więzieniu – cały czas stacja, te same góry, skały. Cóż, ci pewnie już tu nigdy nie wrócą. Dla mnie natomiast tu jest jak w domu. W zasadzie do pełni szczęścia brakuje mi tutaj tylko Was (kto wie, ten wie ;), żeby pokazać Wam ten piękny i delikatny świat zagrożony zniknięciem, cieszyć się nim wspólnie, odkrywać i zachwycać.

Czasami spotykamy kogoś i jest jak w wierszu Jana Twardowskiego „Spotkanie”:

Ta jedna chwila dziwnego olśnienia
kiedy ktoś nagle wydaje się piękny
bliski od razu jak dom
kasztan w parku
łza w pocałunku
taki swój na co dzień
jakbyś mył włosy z nim w jednym rumianku

 Mam wrażenie, że tak było ze mną i z Arktyką. Post-walentynkowo życzę Wam takich spotkań właśnie :)

I cały misterny plan w ...

 „… przychodzi dzień, a po burzy spokój”

To już! Przedwczoraj, w środę, oficjalnie pożegnaliśmy noc polarną. Dokładnie o 11:21 słońce wzniosło się wreszcie nad horyzont – pierwszy wschód słońca! Ale fajnie! Warunki wydawały się być idealne – piękna wyżowa pogoda, mróz, prawie bezwietrznie, a na niebie nie było praktycznie ani jednej chmurki. Praktycznie, bo jedyne chmurki jakie były, były bardzo daleko od nas, tuż nad Morzem Grenlandzkim. I to właśnie ten jedyny cienki pas chmur jaki w środę był na niebie, sprawił, że NIE ZOBACZYLIŚMY pierwszego wschodu słońca. Arktyczna złośliwość. Mogliśmy sobie obejrzeć fascynujący spektakl przesuwającej się słonecznej poświaty, jaka wydostawała się zza chmur i przez krótką chwilę można było dojrzeć fragment słońca, przez dziurę w warstwie chmur niczym przez dziurkę od klucza (w naszym przypadku od słońca). Trudno. Uwieczniłam to time-lapsem. Na pocieszenie (moje własne) mogę napisać, że mało która wyprawa ma szczęście, aby obejrzeć ten pierwszy wschód słońca po nocy polarnej. W znakomitej większości przypadków, chmury są tak samo złośliwe.

A tak już było wczoraj...

Jakby jednak nie patrzeć, noc się zakończyła. Za nami „pierwszy” dzień – trwał zaledwie jedną godzinę i czterdzieści minut. Na szczęście teraz bardzo szybko będzie nam tego „dnia” przybywać – codziennie około 30 minut. W tym tempie za tydzień, 22 lutego, będzie trwać już sześć godzin! Z każdym kolejnym dniem słońce będzie też wznosić się coraz wyżej na niebie, dzięki czemu będzie coraz więcej okazji, aby cieszyć się bezpośrednimi promieniami słonecznymi. I tak aż do połowy kwietnia, kiedy znowu zacznie się dzień polarny i polarny cykl życia zatoczy koło.

A my? Budzimy się po tej bardzo długiej nocy, która trwała 106 dni. Można się było nieźle wyspać ;) Kiedy zaczęła się w październiku, nuciłam sobie pod nosem „Hello darkness my old friend” z utworu Sound of Silence Simona & Garfunkela, uśmiechając się pod nosem. To już druga noc polarna w moim życiu! :D Wiedziałam więc, że nie jest taka straszna. W zasadzie to nawet ją lubię, toteż te 106 dni ciemności (nie takiej absolutnej, o czym już pisałam), minęło mi ekspresowo. Wcale się nie nudziłam. Były zorze, gwiazdy i pełnie księżyca. Była groza polarna (muszę w końcu o tym napisać). Była cisza… i znowu, „Sound of silence” doskonale pasuje.

Powrót światła to też powrót energii. Przynajmniej u mnie, jak patrzę na ten biały krajobraz, to chciałabym już codziennie latać na skiturach albo biegówkach. Niestety, mój dziki entuzjazm na razie nie udziela się wyprawowym kolegom, którzy ewidentnie się rozleniwili (mimo regularnego chodzenia na siłownię), ale może bliżej im do niedźwiedzi brunatnych i muszą się po prostu jeszcze obudzić ;) A że ja przecież „polarna” to wiadomo, szaleństwo :)

Anula i niedźwiedź polarny

 

Styczeń był u nas całkiem mroźny, na tyle, że zamroziło też „Mrożone Kopytka”. Gdybyście zapytali mnie „Co tam u Was?”, pierwsza odpowiedź jaka przychodzi mi do głowy to „Nic.” Stacja polarna, śnieg, mróz, noc polarna… dzień jak co dzień. Polarna rutyna. Od trzech miesięcy siedzimy prawie cały czas w stacji, bo za oknem nie za bardzo są warunki, żeby gdzieś łazić, nie licząc niezbędnych pomiarów w terenie. Inna sprawa, że poza mną nie ma tutaj entuzjastów nocnych wypadów na skitury na przełęcz. Może z nadejściem dnia i jasności to się zmieni? Zobaczymy. A jeśli już o jasności mowa, to tej mamy z każdym dniem coraz więcej. Formalnie nadal panuje u nas noc polarna, ale w ciągu dnia jest już na tyle jasno, że nawet przy pełnym zachmurzeniu nie potrzebujemy używać latarek. W sumie to jest nawet trochę dziwne – tak bardzo przyzwyczaiłam się do ciemności, że kiedy dostaję od Was jakieś fotki albo gadam na wideo w ciągu dnia, to zadziwia mnie jasność, jaka panuje za Waszymi oknami. Niemniej powrót jasności w nasze  hornsundzkie progi to rzecz miła. Jakby nie patrzeć, zdecydowanie łatwiej działać, kiedy widać, co się dzieje dookoła. A dokładnie za pięć dni, 12 lutego powitamy pierwszy wschód słońca! Chociaż patrząc na prognozy, bardzo możliwe, że będzie to powitanie niezwykle symboliczne. Jeśli jeszcze zastanawiacie się, dlaczego może być to symboliczne, to znaczy, że nie czytaliście moich poprzednich wpisów. Zatem, dla tych co nie wiedzą – oczywiście, przez chmury, które bardzo rzadko nas opuszczają w tym sezonie i przesłaniają nam cały świat.

Wróćmy jednak do meritum, bo znowu zboczyłam z tematu. Czy rzeczywiście NIC się u nas nie dzieje? Może to co ja traktuję jako „NIC”, dla Was byłoby czymś ciekawym? To NIC wydaje mi się w ogóle bardzo zapracowane, bo niby "nic", a dni przelatują mi ekspresowo (już luty!), choć w pierwszej chwili nieszczególnie umiem powiedzieć na czym. Polarna papka-czasoprzestrzenna. Jakby się jednak zastanowić, to a to dyżur meteo, a to jakieś ćwiczenia na siłowni, a to film, a to serial, administracja, WOŚP, kierownikowanie, łączenia z radiem i telewizją, porządki stacyjne, a to po prostu posiedzieć i pogadać albo poczytać książkę.

Czy „Mrożone Kopytka” skuły się lodem tylko ze względu na relatywny brak czasu? Nie… Chciałabym opisać Wam całe mnóstwo rzeczy, ale kiedy próbuję coś napisać, słowa jakoś zupełnie mi się nie składają ostatnio. Napiszę jedno, dwa zdania i w głowie nastaje pustka. Można by powiedzieć, że pustynia polarna, czyli klasyczna „niemoc twórcza”.

Tu mała dygresja geograficzna – pustynie polarne to nie żaden mój wymysł! Większości ludzi pustynia kojarzy się z upałem, słońcem i piaskiem, a mało kto wie, że w geografii wydzielamy również pustynie polarne (lodowe). Wyobraźcie sobie taką Saharę tylko, że zamiast piasku jest głównie lód i śnieg, a zamiast upału mróz. Dlaczego obie te krainy nazywamy pustynią? Przede wszystkim dlatego, że są to tereny o znikomej rocznej sumie opadów (poniżej 200 mm rocznie). Dodatkowo, obejmują zazwyczaj znaczne obszary i są pozbawione stałej, zwartej pokrywy roślinnej. I teraz ciekawostka: największa pustynia na świecie to… wcale nie popularna Sahara, lecz… pustynia antarktyczna, za którą uważa się całą Antarktydę. Polecam zanotować ten fakt w pamięci – świetnie przydaje się przy zakładach „o piwo” ;)

Co do niemocy – mam pozaczynane chyba z 10 wpisów i drugie tyle pomysłów na kolejne, ale jakoś żadnego nie mogę skończyć. Chociaż ten idzie mi nadzwyczaj sprawnie :O To może na wszelki wypadek już go zakończę...

Powoli idziemy w stronę światła...

Jak to mówią „Święta, Święta… i po Świętach”. Jak wyglądają Święta na stacji polarnej? To takie sztandarowe pytanie, które zawsze dostajemy od mediów przed Świętami Bożego Narodzenia. Wy zmagacie się z przedświątecznymi zakupami, a my z prośbami o wywiady i łączenia „na żywo” z radiem i telewizją, które pojawiają się jak grzyby po deszczu. Przecież gdzie, jak gdzie, ale u nas powinny być „białe święta”. Fakt.

Pasterken :)

 

Odkąd słońce zaszło nam na dobre, z każdym dniem coraz bardziej zanurzamy się w ciemność nocy polarnej. Świt przechodzi bezpośrednio w zmierzch. Od dzisiaj towarzyszyć nam będzie już tylko świt/zmierzch morski (zwany też nawigacyjnym) i astronomiczny oraz oczywiście najczarniejsza z czarnych nocy (aktualnie trwa już ponad 12h). Teraz już nawet przy wyjściu w „najjaśniejszym” momencie dnia przydaje się latarka.

Za oknem praktycznie non-stop ciemność, zimność i wietrzność… co tu robić?! Czy to wszystko oznacza, że jest nudno? Bynajmniej! O ile tylko nie wisi nad nami ołowiana zasłona chmur to… może być całkiem fajnie, zakładając, że lubicie fotografię, a w szczególności astrofotografię. Pewnie zastanawiacie się, co ciekawego można znaleźć w arktycznych ciemnościach? Moim zdaniem całkiem sporo. Pamiętajcie, że w promieniu 140 km od nas nie ma żadnej cywilizacji. Zatem jeśli wyłączymy stacyjne oświetlenie i spojrzymy w górę, naszym oczom ukaże się przepiękny gwiezdny spektakl z Gwiazdą Polarną w roli głównej. Jeśli przyjrzymy się jej odpowiednio długo przez obiektyw aparatu, okaże się, że w stosunku do innych gwiazd, jest dosyć mało ruchliwa. Szczerze mówiąc, zawsze marzyło mi się zrobienie zdjęcia pokazującego jak wiruje cały ten firmament – i wreszcie, mam to! I chociaż może to jeszcze nie jest idealnie taki kadr jakbym chciała, to i tak już cieszy :)

Poza ruchem gwiazd możemy też podziwiać bardziej dynamiczne spektakle – tym razem główną rolę przejmuje subtelna Aurora Borealis, czyli zorza polarna. Ach! Jak ja lubię te zorze! Niebo zalane tańczącymi zielonymi smugami. I znowu nic tylko stać z aparatem i próbować uchwycić ten taniec... I kiedy tak patrzysz, jak opadają na Ciebie te świetlne kurtyny, to czasem naprawdę paszcza człowiekowi sama się otwiera by wydać bezwiedne „łaaaaaał!”.

Jest jeszcze księżyc. Ten łysy jegomość też potrafi stworzyć klimatyczny nastrój i całkiem nieźle rozświetlić nam ciemności nocy polarnej. Oczywiście, o ile nie blokują go chmury…

Skoro już o wilku o mowa… wreszcie są i te przeklęte chmury, które z zasady wszystko utrudniają, ale czasem… robią robotę. A jeśli kilku z tych wyżej wymienionych aktorów postanowi zagrać w tym samym spektaklu, to na zdjęciach albo timelapsach naprawdę można uzyskać efekt WOW!

Lubię te fotograficzne nocne zabawy. I muszę powiedzieć, że czasem nawet coś fajnego z tego wychodzi :) Jeszcze żeby tylko niedźwiedzie polarne wcześniej się jakoś anonsowały, że zamierzają się kręcić po okolicy, to by było super. Tak to człowiek stoi w tych ciemnościach przy statywie i każde skrzypnięcie śniegu budzi wyobraźnię: „Co to było?!”. Czy to tylko wiatr? A może… no właśnie, a może to jednak misiek, a te jak wiemy, potrafią pojawiać się dosyć nieoczekiwanie. Można dostać zeza rozbieżnego, bo jedno oko podziwia piękną zorzę, a drugie nerwowo skanuje przestrzeń dookoła. Czyni to z tutejszej fotografii rodzaj sportu ekstremalnego, ale w zasadzie, co na stacji polarnej jest normalne? Tutaj wszystko co dla polarnika jest „normalne”, dla zwykłego śmiertelnika jest z zasady „ekstremalne”. Takie uroki mieszkania na stacji polarnej na końcu świata ;)

Jak część z Was wie, jestem hydrologiem. Proszę nie mylić z hydraulikiem, choć z przepływem w kanałach zamkniętych (czyli tak zwanych rurach), również czasem mamy do czynienia. Czym zajmuje się taki jegomość (jegomościówa? ;P)? Na studiach żartowaliśmy, że hydrolog zawodowo zajmuje się „laniem wody” i przelewaniem z pustego w próżne ;) A na serio, to my – hydrolodzy, zajmujemy się badaniem wody w przyrodzie, w każdej jej postaci. Badamy zarówno ile tej wody jest (w rzekach, w jeziorach czy w lodowcach), jakie ma parametry hydrochemiczne, jak i co się z nią dzieje. To dzięki pracy hydrologów wiemy, między innymi, kiedy grozi nam powódź, ile tej wody „mamy” na danym obszarze, ile wody płynie w rzece, jaka jest wydajność źródła, które miejsca są zagrożone powodzią lub suszą, czy ile wody możemy pobrać na cele gospodarcze, żeby nie ucierpiał przy tym lokalny ekosystem. Chcesz zbudować most na rzece? Nie da rady go zaprojektować bez stosownych pomiarów i obliczeń hydrologicznych. Można by jeszcze długo wymieniać przykłady – hydrologia to niezwykle rozległa dziedzina wiedzy. Każdy z nas codziennie ma z nią styczność - za każdym razem kiedy odkręcamy kran, nurkujemy w jeziorze czy jedziemy na spływ kajakowy.

Zasoby wodne Arktyki na dłoni hydrologa...

To o co chodzi z tym Sylwestrem Hydrologicznym? 31 października, 2024 rok, czwartek. Wydawało by się, że dzień jak każdy inny. Lecz nie dla hydrologa w Polsce, a to dlatego, że właśnie dzisiaj kończy się 2024 rok hydrologiczny, a jutro, 1 listopada zacznie się już rok 2025! Specjalnie piszę, że w Polsce, bo na przykład w Australii, początek roku hydrologicznego przypada na 1 lipca, a w USA na 1 października. O tym, skąd takie dziwne przesunięcie w Polsce pisałam przy okazji poprzedniego HydroSylwestra na Spitsbergenie. Nie chcąc się powtarzać, pozwolę sobie odesłać Was do tamtego wpisu - klik. W mega-uproszczeniu – chodzi o obliczanie bilansu wodnego danego obszaru (ile wody się tam „pojawiło”, a ile „ubyło” w ciągu roku). Nie jest to wcale proste zadanie, biorąc pod uwagę, że woda cały czas krąży w przyrodzie (cykl hydrologiczny – patrz słynna rycina na końcu) i to jeszcze na dodatek występując w trzech stanach skupienia, czyli w stanie ciekłym (woda, deszcz), stałym (śnieg, lód) i gazowym (para wodna). Nie da się tego wszystkiego nagle zatrzymać i zmierzyć. Przyroda ma jednak to do siebie, że lubi działać w cyklach – i to właśnie taki „lokalny” roczny cykl próbujemy odzwierciedlić w bilansie wodnym np. Polski. Dlatego każdy kraj ustala swój „rok hydrologiczny”, który dostosowany jest do jego klimatu i reżimu hydrologicznego rzek tam płynących. Swoją drogą, to oznacza, że prawdopodobnie co miesiąc, gdzieś na świecie jest HydroSylwester :D

A skoro już o wodzie mowa, tu wraz z nocą polarną zawitał do nas mróz i… zamarzła nam rura (ogrzewana notabene), która doprowadza wodę z naszego mini „jeziorka” do zbiornika w stacji. Biorąc pod uwagę, że śniegu na razie za bardzo nie ma, a najbliższe dni również cały czas mają być na „minusie”, to czeka nas chyba kryzys wodny i zbieranie lodu…

Toteż z okazji Nowego Roku Hydrologicznego, tradycyjnie już życzę Wam Wszystkiego Mokrego, a sobie tym razem Wszystkiego Śnieżnego! ;) Panta Rhei!

Stało się. Wczoraj oficjalnie pożegnaliśmy słońce. „Ale jak to?” zapytacie, że co? Spakowało się i też wyjechało? Otóż może nie wyjechało dosłownie, ale „schowało” się… pod horyzontem, czyli formalnie rzecz ujmując zaszło. I to na długo, bo na ponad trzy miesiące. Kolejna okazja by podziwiać wschód i zachód słońca będzie dokładnie za 106 dni, czyli 12 lutego 2025 roku. Chociaż wcale nie jest powiedziane, że będziemy mogli to słońce wówczas podziwiać. Dlaczego? Dlatego, że cały spektakl mogą zasłonić nam chmury. A te nad Hornsundem bywają wyjątkowo uparte. Ostatni dzień, kiedy mogliśmy tutaj cieszyć się słońcem dłużej niż pół godziny był 8 października, a więc już ponad trzy tygodnie temu…

Dobrze, to skoro wczoraj nastąpił ostatni zachód słońca, to znaczy, że nie będzie już „dnia”, a skoro nie będzie dnia… to znaczy, że będzie cały czas noc. Konkretnie, noc polarna. Polarna, nie dlatego, że jest tu jakoś szczególnie zimno, tylko dlatego, że to zjawisko występuje wyłącznie na obszarach podbiegunowych, czyli położonych na północ (w przypadku półkuli północnej) lub południe (w przypadku półkuli południowej) od koła podbiegunowego (odpowiednio 66°33'39" N lub S). Tylko na tych obszarach występują okresy, kiedy słońce w ogóle nie zachodzi i cały czas jest jasno (dzień polarny – cudowny! Kocham!) oraz okresy, kiedy słońce w ogóle nie pojawia się na niebie (noc polarna – trochę upierdliwa, ale też ma swoje zalety, o czym na końcu tego posta).

OK, to kiedy jest w końcu taka noc-noc? Formalnie rzecz ujmując, noc jest dopiero wtedy, kiedy słońce znajduje się poniżej 18° pod linią horyzontu. Przy okazji taka ciekawostka – wiecie, że w Polsce, np. w Warszawie, w okresie mniej więcej maj – lipiec, nie ma w ogóle nocy? Nie ma, bo słońce nie schodzi poniżej 18°, zatem to, co uznajemy za letnią noc, to tak naprawdę zmierzch astronomiczny, ha! :)

Tyle teorii, a jak ta noc polarna wygląda w praktyce? Aktualnie, mniej więcej od godziny 10-tej do 14-tej jest jasno (może tylko ciut ciemniej niż w ciągu normalnego dnia). Potem robi się taka szarówka i od 17-tej jest już w zasadzie czarno (chociaż noc formalnie zaczyna się dopiero przed 19-tą). Oczywiście to okno „jasności” będzie teraz z każdym dniem coraz krótsze i coraz ciemniejsze. 17-go listopada pożegnamy zmierzch cywilny i wtedy rzeczywiście będzie już „wieczorowo-nocnie” całą dobę – bez latarek nie da się nic zrobić. Apogeum ciemności osiągniemy 22 grudnia, czyli w dniu przesilenia zimowego (choć nadal będzie występować zmierzch zarówno morski jak i astronomiczny), a potem to już "idziemy w stronę światła" ;) 

Byłabym zapomniała! To jakie są wspomniane wcześniej plusy nocy polarnej? Oczywiście zorze polarne i piękne gwiaździste niebo! No chyba, że… chmury. ;)

Ach te chmury...

Być może część z Was tkwi w przekonaniu, że skoro jestem na wyprawie polarnej to zapewne brodzimy już po pas w śniegu - wszak mamy koniec października. Albo, że tu taka cisza, ponieważ zasypała nas tona białego puchu i próbujemy się z tego jakoś odkopać. Nic bardziej mylnego. Za oknem od dobrego tygodnia prawie cały czas na plusie (przeklęte zmiany klimatu!) i nic tylko leje albo wieje (żeby nie powiedzieć, że piź…). Albo jedno i drugie. Mówiąc krótko, „piździernik” w pełnej krasie. I jeszcze dni nam się skracają ekspresowo. Wschód słońca od zachodu dzielą raptem już tylko niecałe cztery godziny – dzisiaj zachód był około godziny 14:46. Niestety nieszczególnie możemy podziwiać te ostatnie wschody i zachody słońca, ponieważ za oknem panuje wybitnie posępna aura – cały czas wiszą nad nami grube, ołowiane chmury, które skutecznie odcinają nas od promieni słonecznych. Dzisiaj dodatkowo w pakiecie również mgła, żeby nie patrzeć zbytnio w dal. Nic, tylko zanucić "Krakowski spleen" Maanamu...

Widoków brak...

Co tu zatem robić w taką pogodę? Otóż na przykład… myśleć o Świętach. Dla Was to pewnie jeszcze temat tak odległy jak inne galaktyki w kosmosie, ale dla nas to sprawa całkiem realna. A to dlatego, że jeśli cokolwiek chcemy jeszcze zamówić / dostać, to musimy to zrobić TERAZ, żeby paczki zdążyły dotrzeć na Svalbard. I jeśli ktoś uważa, że FedEx jest w stanie dostarczyć paczkę do Longyearbyen w 24h to się grubo myli – ta usługa nie obejmuje Svalbardu! Poczta Polska jak wiadomo nic nie gwarantuje, więc zwykła paczka nadana teraz może dojść do nas za miesiąc, a równie dobrze może dotrzeć na wiosnę. Nie polecam pakować zatem jedzenia, chyba że chcecie nam przysłać obcą cywilizację w kartonie :O Z obcymi formami życia i tak borykamy się co jakiś czas, przy okazji przeglądu warzyw w naszej chłodni…

Wracając do tematu, tak, nerwowo myślimy, co jeszcze nam jest potrzebne i spieszymy się z zamówieniami, ponieważ śmigło ma do nas dotrzeć 3 grudnia. Grudzień – wydaje się, że to jeszcze mnóstwo czasu, ale jak policzycie ile te paczki tutaj wędrują, to czasu w sumie nie ma. Głupio by było mieć świadomość, że paczka minęła się ze śmigłem, bo dotarła na pocztę w Longyearbyen na przykład następnego dnia po świątecznej wizycie…i będzie tam leżeć do wiosny...

Także, jeśli chcecie coś nam napisać / przesłać to przypominam Wam nasz adres pocztowy:

Polish Polar Station Hornsund
9170 Longyearbyen
Svalbard, Norway

Pamiętajcie, to już „ostatni dzwonek”! Kolejna poczta dopiero na Wielkanoc!

Ten post miał być dużo wcześniej – dokładnie to 20 października. Wtedy to bowiem minęło nam na stacji STO (100) dni. Ponieważ kwestią sporną pozostaje czy studniówkę liczymy po pierwszych 100 dniach, czy może raczej jak zostaje 100 dni do końca, toteż uznaliśmy, że profilaktycznie będziemy świętować studniówki co każde 100 dni :P Tak na wszelki wypadek. Wiadomo.

Wróćmy jednak na chwilę do naszej wyprawowej studniówki. Przygotowaliśmy mały bufet, wręczyliśmy pożegnalne urodzinowe ciasta, co by ostatni letnicy (oceanograf i druga pani kucharz) mieli również szansę „przeżyć urodziny” na stacji zanim opuszczą ją na dobre. Tu mała dygresja. Ze względu na tzw. planowanie dynamiczne, oczywiście sprawa urodzin wyszła nagle i nie było już czasu na dyskretne upieczenie ciasta. Ratowaliśmy się zatem mrożonymi gotowcami (nawet nie najgorsze). Dodatkowo okazało się, że nie mamy też za bardzo świeczek tortowych – trzeba było zatem włączyć kreatywność ;) Szczęśliwie z tym ostatnim nie mam problemów, więc szybko znalazłam rozwiązanie. W końcu świeczka, to świeczka ;) Patrz fotki – ciasta schowaliśmy w magazynie sportowym, żeby po pierwsze była niespodzianka, a po drugie żeby szybciej się rozmroziły, bo tam było najcieplej ;).

Także wręczyliśmy urodzinowe ciasta, po czym zostawiliśmy stację w rękach gości i przy dźwiękach muzyki udaliśmy się na Wilczka. Uzbroiliśmy się przy tym we wszystkie możliwe latarki jakie mieliśmy na stacji, bo po 20:00 to jednak już ciemnawo. Poszła z nami też muzyka analogowa (czytaj dwóch gitarzystów), cyfrowa, a nawet disko-kula (a co!). Gwoździem programu było zagranie słynnego hitu z filmu „Desperados”, czyli „El mariachi” na stacyjnych gitarach – cóż, do oryginału trochę nam brakowało… ale i tak było nieźle! Szczególnie refren świetnie nam wychodził („ajajajaaaaaaj”!). W każdym razie były też tańce, śpiewanie z gitarami, i wspólna fotka. Następnie w rytmie Lambady wkroczyliśmy na stację by przejąć kontrolę nad mesą. Dalej impreza toczyła się już swoim rytmem. Rozmowy i tańce trwały się aż do samego rana, płynnie przechodząc w pożegnanie części gości, którzy w sobotę o 7 rano mieli wypłynąć do Longyearbyen. Dla mnie była to szczególnie długa noc (dzień?), ponieważ wśród tych odpływających gości był również nasz kierownik (miał płynąć tylko na tydzień, do lekarza i szpitala, bo złamał sobie palec), a jako że byłam wówczas jeszcze jego zastępcą, to musiałam być na posterunku. I choć przy transporcie ludzi na statek nie obyło się bez przygód, to ostatecznie wszyscy co mieli, to popłynęli. Ja zaś poszłam spać dopiero o godzinie 11:00… Tak to bywa z tymi polarnymi studniówkami. Następna już 29-go grudnia! :)

Dzisiejszy odcinek sponsoruje cyferka 6. Sześć. Dokładnie tyle osób zostało na zimowanie na naszej wyprawie. Wygląda na to, że to najmniej w historii wszystkich wypraw na Spitsbergen (a może i na Arctowskiego?). Przynajmniej tak to się przedstawia po analizie zdjęć wszystkich wypraw zimowych, które wiszą u nas w jadalni. Zatem rekord. Chociaż wolałabym inne rekordy, jak np. największa ilość śniegu w historii albo nasz fiord skuty lodem na amen czy rekordowa liczba niedźwiedzich odwiedzin.

Jak to się stało? Jak śpiewa jeden pan „Jak do tego doszło, nie wiem”. Nie będę tu wnikać w szczegóły, bo jak głosi słynne polarne powiedzenie: „Co się dzieje za kołem polarnym, zostaje za kołem polarnym”, a potrafi się dziać tutaj wiele. Idziesz spać w jednej rzeczywistości, a budzisz się w zupełnie nowej. Na przykład w takiej, w której zostajesz kierownikiem sześcioosobowej wyprawy polarnej. Właśnie, bo nie dość, że została nas szóstka, to na dodatek zostałam kierownikiem tej szalonej bandy. Szalonej oczywiście w dobrym tego słowa znaczeniu ;) Kobieta-kierownik to też dość rzadki przypadek na wyprawach polarnych. Jeśli chodzi o Spitsbergen, w historii do tej pory były tylko dwie kierowniczki. Pierwszą Panią Kierownik była Anna Kowalska na 33-ciej Wyprawie Polarnej w 2010 roku, a kolejną Asia (na mojej wyprawie zresztą), która nieoczekiwanie została szefową, bo nasz kierownik nie mógł pojechać ze względów zdrowotnych (Asia była potem jeszcze 2 razy kierownikiem wypraw, czyli w sumie czterokrotnie kobiety szefowały na Spitzu).

Na stacji zostałam więc ja oraz pięciu panów: Rafał (nasz informatyk oraz od niedawna geofizyk i mój zastępca), Piotrek (drugi poza mną obserwator meteorologiczny), Marcin (hydrochemik), Emil (mechanik) oraz Grzesio (konserwator). W takim składzie musimy dotrwać do 3-go grudnia, kiedy przyleci śmigło ze świąteczną wizytą, a przy okazji tego okna transferowego szeregi naszej wyprawy zasili siódma osoba (na stanowisko brakującego obserwatora meteorologicznego). Tutaj znowu ciekawostka – dawno nie zdarzyło się, żeby na zimowaniu była tylko jedna kobieta. W zasadzie to naliczyłam tylko dwa takie przypadki w historii Hornsundu. Pierwsza i jedyna kobieta w ogóle na zimowaniu pojawiła się na 18-tej wyprawie w 1995 roku. Kolejna, 11 lat później, na 29-tej wyprawie w 2006 roku. Dopiero od 2008 roku, kobiety wpisują się na stałe w krajobraz wypraw polarnych – jednak zawsze w liczbie dwóch lub trzech.

Zatem jestem ja i chłopaki. Padły już hasła „matka smoków” tudzież „Królewna Śnieżka i pięciu krasnoludków” ;) Zobaczymy, w którą stronę to pójdzie... W każdym razie, sześć osób to naprawdę mało na zimowanie. To oznacza, że dyżur stacyjny masz co sześć dni! Ogranicza się też możliwość wychodzenia w teren – na stacji musi zostać przynajmniej dyżurny, a najczęściej również osoba, która ma dyżur meteo. Zatem na dłuższe wyjścia w teren zostają już tylko cztery osoby, przy czym ktoś może mieć pilną robotę „w środku”, a ktoś inny np. źle się czuć. Teraz, kiedy jest nas sześcioro, jakiekolwiek większe działania, oznaczają, że musimy działać wszyscy. Nagle na stacji panuje dziwna cisza. W części zimowej połowa pokoi jest wolna. Przez cały dzień można nikogo nie spotkać. Przy stole jakoś nadzwyczaj pusto…

Moja poprzednia wyprawa przeszła do historii, jako ta, na której jeden PTS się utopił, a drugi spłonął. Wygląda na to, że ta również będzie historyczna, choć co dokładnie przejdzie do historii, tego dowiemy się ostatecznie dopiero za kilka miesięcy… bo kto wie, co jeszcze się wydarzy?

Na razie trzymajcie za nas mocno kciuki! I żeby było duuużo śniegu!

Tyle nas miało być na zimę plus pies! Tymczasem 8 - 2 = 6. I bez psa :(